Khi cho con dùng điện thoại hay máy tính, nỗi lo lớn nhất của phụ huynh thường là: con xem phải nội dung độc hại hoặc bị kẻ xấu lừa gạt. Từ ngày 1/7/2026, Luật An ninh mạng 2025 (Luật số 116/2025/QH15) chính thức có hiệu lực, gom các quy định trước đây thành một bộ khung pháp lý thống nhất. Trong đó, hai điểm chạm trực tiếp đến mọi gia đình là: siết chặt hành vi giả mạo bằng AI (deepfake) và quy định rõ trách nhiệm bảo vệ trẻ em trên mạng.

Siết chặt việc dùng AI để giả mạo và phát tán tin xấu độc

Công nghệ AI ngày nay có thể sao chép giọng nói và khuôn mặt chỉ trong vài giây. Để ngăn chặn các chiêu trò lừa đảo tinh vi, Điểm g Khoản 2 Điều 7 của luật nghiêm cấm triệt để việc dùng AI hoặc công nghệ mới để:

• Cắt ghép, giả mạo video, hình ảnh, giọng nói của người khác trái pháp luật.
• Tạo dựng và phát tán nội dung xuyên tạc, vu khống, bôi nhọ danh dự người khác hoặc gây thiệt hại cho tập thể, cá nhân.

Tùy vào mức độ vi phạm, người thực hiện sẽ bị xử lý nghiêm minh. Cơ quan chức năng khuyến cáo người dân cần giữ cái đầu lạnh: tuyệt đối không vội tin, làm theo hay chia sẻ những hình ảnh, âm thanh bất thường khi chưa được kiểm chứng.

Trách nhiệm không còn của riêng ai

Điều 16 của luật khẳng định trẻ em có quyền được bảo vệ đời sống riêng tư và bí mật cá nhân khi lên mạng. Trách nhiệm giữ an toàn cho trẻ được phân định rõ ràng giữa các bên:

• Gia đình: Cha mẹ và người giám hộ giữ vai trò đồng hành, định hướng và quản lý nội dung con tiếp cận, chia sẻ.
• Doanh nghiệp & nền tảng mạng: Phải chủ động kiểm soát, ngăn chặn và gỡ bỏ kịp thời các nội dung độc hại đối với trẻ, đồng thời phối hợp xử lý khi có vi phạm.
• Trang bị kỹ năng từ sớm: Điều 35 ưu tiên phổ biến kiến thức an toàn mạng cho trẻ nhỏ, người cao tuổi và nhóm yếu thế để mỗi người tự hình thành “bộ lọc” bảo vệ chính mình.

Hai lớp lá chắn giúp cha mẹ bảo vệ con

Luật pháp tạo ra hành lang an toàn, nhưng bình yên hàng ngày của con vẫn bắt đầu từ mái nhà. Để con vừa tự do khám phá vừa không gặp nguy hiểm, phụ huynh nên kết hợp song song giữa kỹ năng nhận thức và công cụ hỗ trợ kỹ thuật:

1. Xây dựng “vắc-xin nhận thức” bằng nguyên tắc “3 không, 1 báo”

Bộ Công an khuyến nghị mọi gia đình ghi nhớ công thức ngắn gọn sau:

     – Không vội tin: Cảnh giác trước các cuộc gọi video hay tin nhắn thoại có biểu hiện lạ (dù mang khuôn mặt hay giọng nói người quen) giục chuyển tiền gấp hoặc thông báo việc khẩn cấp.

     – Không làm theo, không chia sẻ: Bỏ qua những trào lưu đáng ngờ, thông tin giật gân chưa kiểm chứng.

     – Không đăng bừa bãi: Nhắc con không để lộ thông tin trường lớp, địa chỉ nhà, căn cước công dân hay những hình ảnh nhạy cảm lên mạng.

     – Báo ngay: Khi thấy dấu hiệu bị đe dọa, dụ dỗ hay lừa đảo, hãy báo ngay cho cha mẹ hoặc cơ quan công an gần nhất.

Cha mẹ hãy biến những nguyên tắc này thành các mẩu chuyện trò tự nhiên mỗi ngày. Khi hiểu được bản chất của rủi ro, con sẽ biết cách tự bảo vệ mình ngay cả khi đang dùng Wi-Fi trường học hay mạng 4G ngoài tầm mắt phụ huynh.

2. Dựng “hàng rào kỹ thuật” để lọc chặn từ gốc

Với trẻ nhỏ, sự tò mò thường lớn hơn sự cảnh giác. Cha mẹ không thể ngồi kè kè bên cạnh để kiểm tra từng màn hình 24/7, giải pháp đơn giản hơn là sử dụng các phần mềm cài đặt trên điện thoại hoặc thiết bị mạng để quản lý con cái:

• Bảo vệ toàn diện tại modem: Đổi sang DNS an toàn (Cloudflare Family hoặc NextDNS) để tự động chặn web đen, mã độc trên mọi thiết bị trong nhà, kết hợp hẹn giờ ngắt internet ban đêm.
• Kiểm soát trực tiếp trên thiết bị của con: Kích hoạt công cụ chính chủ của hệ điều hành (Apple Screen Time, Google Family Link, Microsoft Family Safety) để đặt hạn mức thời gian dùng máy, khóa ứng dụng và duyệt trước khi con tải phần mềm mới.
• Bật bộ lọc an toàn trên ứng dụng tìm kiếm và video: Kích hoạt chế độ Google SafeSearch nghiêm ngặt để ẩn kết quả nhạy cảm; chuyển sang dùng YouTube Kids hoặc bật YouTube Restricted Mode để lọc nội dung video.
• Khóa quyền can thiệp hệ thống: Đặt mã PIN riêng của cha mẹ để chặn con tự cài app VPN hoặc đổi mạng lách luật.

Với các hộ gia đình dùng Internet cáp quang VNPT có thể cân nhắc giải pháp VNPT Family Safe. Nhờ tích hợp trực tiếp vào thiết bị mạng của VNPT, cha mẹ không cần cài đặt phần mềm lên máy của con mà vẫn quản lý được toàn diện. Dịch vụ cho phép lọc các từ khóa nhạy cảm liên quan đến bạo lực, tình dục, chất kích thích, cờ bạc, lừa đảo và chặn đường link độc hại; đặt lịch sử dụng mạng, chặn thiết bị hoặc ứng dụng theo khung giờ; đồng thời cung cấp báo cáo để cha mẹ nắm được tình hình sử dụng Internet của gia đình.