Trước thềm Đối thoại Toàn cầu lần thứ nhất về Quản trị AI, Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF) đã phát đi thông cáo báo chí cảnh báo về tốc độ tiếp cận trí tuệ nhân tạo (AI) nhanh chóng của thế hệ trẻ, đồng thời kêu gọi các quốc gia và doanh nghiệp công nghệ khẩn trương đặt quyền lợi của trẻ em làm trọng tâm trong các chính sách phát triển.

Ảnh: UNICEF Việt NamVũ Lê Hoàng

Theo báo cáo được công bố từ dữ liệu khảo sát tại 10 quốc gia, UNICEF ước tính hiện có ít nhất 20 triệu trẻ em trên toàn cầu đang sử dụng các công cụ AI. Đáng chú ý, tốc độ tiếp cận và ứng dụng công nghệ này của trẻ em được ghi nhận nhanh gấp ba lần so với người trưởng thành. Trong số đó, khoảng 13 triệu trẻ em sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn để hỗ trợ học tập và hoàn thành bài tập về nhà. Đặc biệt, có đến hơn 2 triệu trẻ em — tương đương 10% số trẻ sử dụng AI — tìm đến các chatbot để tìm kiếm lời khuyên hoặc chia sẻ những lo lắng, bất ổn trong cuộc sống cá nhân.

Trước thực trạng này, bà Catherine Russell, Giám đốc Điều hành UNICEF, nhận định rằng trẻ em đang lớn lên trong một “cuộc thử nghiệm toàn cầu” khi công nghệ AI định hình tuổi thơ của các em một cách sâu sắc nhưng lại thiếu đi các hành lang pháp lý bảo vệ tương xứng. UNICEF chỉ ra các mối nguy hại nhắm vào trẻ em đang ngày một gia tăng như nguy cơ bị thu thập dữ liệu cá nhân trái phép, tiếp xúc với thông tin sai lệch do AI tạo ra, và đặc biệt là vấn nạn deepfake lạm dụng hình ảnh trẻ em để phục vụ các mục đích xấu.

Để giải quyết thách thức này, tổ chức quốc tế kêu gọi các nhà phát triển công nghệ phải tích hợp các giải pháp bảo mật và an toàn ngay từ khâu thiết kế sản phẩm (Safety by Design). Đồng thời, các chính phủ cần nhanh chóng xây dựng các bộ quy tắc quản trị AI đặt sự an toàn của trẻ em lên hàng đầu.

Với phụ huynh Việt Nam, thông điệp từ UNICEF cho thấy việc đồng hành cùng con khi sử dụng Internet và các công cụ AI là ngày càng cần thiết. Cha mẹ nên trao đổi cởi mở với con về cách sử dụng AI an toàn, kiểm tra nguồn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và nhận diện các nguy cơ như lừa đảo trực tuyến, nội dung độc hại hoặc hình ảnh giả mạo. Các công cụ hỗ trợ an toàn số như VNPT Family Safe có thể giúp phụ huynh chủ động hơn trong việc giám sát, định hướng và bảo vệ trẻ khi tham gia môi trường mạng.